سریال « اشك ها و لبخندها» سریالی مناسبتی بود كه برای پخش در ایام نوروز ساخته شد كه بنا به دلایلی كه سازمان صدا و سیما اعلام كرد پخش آن از پانزدهم فروردین آغاز شد. این سریال با بهره مندی از متن قوی و كارگردانی كارگردان برجسته كشورمان «حسن فتحی» و تهیه كنندگی «اسماعیل عفیفه» روزهای زوج روی آنتن شبكه اول سیماست و بینندگان بی شماری را به پای جعبه جادویی كشانده است.«حسن فتحی»، كارگردان سریال، ساخت سریال های موفقی چون «پهلوانان نمی میرند»، «مدار صفر درجه»، «شب دهم» و «میوه ممنوعه» را در كارنامه خود دارد.«اسماعیل عفیفه»، تهیه كننده سریال، نیز سریال های موفقی چون «پس از باران»، «جوانی» «میوه ممنوعه» و «مأمور بدرقه» را تهیه كرده است.فتحی و عفیفه بعد از تجربه موفق سریال «میوه ممنوعه» این سریال را با گروه نویسندگان خود ساختند. به مناسبت پخش سریال تماسی با این دو هنرمند داشتم و با این كه در حال فیلم برداری قسمت های پایانی سریال بودند به سؤالاتم پاسخ دادند که جای تشکر فراوان دارد.
حسن فتحی (كارگردان)
* آقای فتحی چه طور شد كه شما را برای ساخت سریال انتخاب كردند؟
خودم تصمیم به ساخت سریال گرفتم. زیرا سریال های مناسبتی «شب دهم» و «میوه ممنوعه» را ساخته بودم. به همین منظور بدم نمی آمد كه یك كار مناسبتی برای ایام نوروز انجام دهم. پیشنهادی از سوی شبكه اول سیما شد. من و دوستانم در مورد آن فكر كردیم و به یك طرحی رسیدیم. طرح را با شبكه در میان گذاشتیم آن ها در مجموع موافق ساخت طرح بودند و در نهایت روی طرح كار شد و نتیجه اش «اشك ها و لبخندها» است كه شاهدش هستید.
* چرا سریال در ایام نوروز پخش نشد؟
قسمت این گونه بود. ناگفته نماند كه كار آماده پخش بود، اما مسئولان مربوطه در صدا و سیما معتقد بودند كه تراكم سریال های نوروزی زیاد است حیف است كه این سریال در ایامی پخش شود كه مردم در سفر یا دید و بازدید هستند و نتوانند ببینند، در نهایت پخش آن به پانزدهم فروردین به بعد موكول شد.
* نام سریال پیشنهاد چه كسی بود و چگونه انتخاب شد؟
پیشنهاد آقای «كاظمی پور» بود. زیرا او طرح اولیه كار را 9 ماه پیش با نام «اشك ها و لبخندها» نوشته بود تا تبدیل به یك فیلم سینمایی شود. سپس احساس كردیم كه اگر قصه را بست و گسترش دهیم می توانیم به یك مجموعه تلویزیونی تبدیل كنیم بعد از تصمیم گیری نهایی، من، علیرضا نادری، اسماعیل عفیفه و علیرضا كاظمی پور به این نتیجه رسیدیم كه «اشك ها و لبخندها» عنوان مناسبی برای سریال است.
* مهم ترین ویژگی متن سریال چه بود؟
متن به شكل گروهی كار شد؛ یعنی دقیقا همان تجربه سریال «میوه ممنوعه» با همان گروه این جا تكرار شد. ما به مدت یك ماه هفته ای 4 روز و هر روز 7 ساعت درباره قصه و زبان قصه حرف می زدیم و در نهایت به تقسیم بندی رسیدیم كه بعد از این كه قصه بسط و گسترش پیدا كرد، قرار شد سكانس ها را آقای كاظمی پور و دیالوگ هایش را آقای نادری بنویسد. امیدوارم نتیجه خوبی هم داشته باشد.
* بازیگران سریال چگونه انتخاب شدند؟
چهره های معروف و مشهور كه شناخته شده هستند، و جوان ترها از روی آثار دیگرشان انتخاب كردیم. اصولا در كار بازیگری، آدم وسواس و سخت گیری هستم بازیگرانی كه با من كار می كنند می دانند كه از هر چیز به سادگی رد نمی شوم به نظر من مهم ترین وجه یك اثر نمایش، بازیگری اش است، من نیز با وسواس روی آن وقت می گذارم. در هر صورت بازیگرانم، هنرمندان با استعدادی هستند و فكر می كنم اغلب آن ها كار قابل قبولی در این سریال انجام دادند.
* ساخت اثر مناسبتی به علت فشردگی و رساندن به پخش كار دشواری است. آیا برا شما نیز این گونه بود؟
باید بگویم سخت ترین كار مناسبتی من ساخت سریال «اشك ها و لبخندها» بود زیرا ما نسبت به 3 سریالی كه قرار بود در ایام نوروز پخش شود یك ماه و نیم با تأخیر كار را آغاز كردیم و خیلی خوش بین نبودیم كه این كار به موقع برسد. به دلیل فشردگی كار همگی بچه های گروه لحظه سال تحویل كنار خانواده هایشان نبودند و ما در شهرك سینمایی مشغول كار بودیم.
* یك خاطره از سال تحویل برایمان بگویید؟
تصاویر سال تحویل بسیار زیبا بود ولی یك تصویر خیلی دلم را آزرد. تصویر فیلم بردار كارمان «جواد صفا» بود. ایشان فرد خانواده دوستی هستند و در یك زندگی مشترك 30 ساله امسال اولین باری بود كه سال تحویل در كنار خانواده اش نبود. «صفا» خیلی غمگین بود و من دچار عذاب وجدان شدم و فكر نمی كنم این تصویر به این زودی ها از ذهنم پاك شود.
* بازتاب سریال را در میان مردم چه طور دیدید؟
سخنی كه از دل برآید لاجرم بر دل نشیند، به هر حال در آثاری كه طی سال های گذشته به كمك دوستانم ساختیم، سعی كردیم به حساسیت ها، دیدگاه ها و ذائقه نمایشی كه مردم دارند توجه كنیم و فكر می كنم اشتباه بزرگ بعضی از فیلم سازها این است كه ذائقه مردم را دست كم می گیرند. تصور می كنند با ارائه یك قصه و روایت نیم بند و نیم پخته می توانند مردم را سرگرم كنند.امروزه مردم بهترین فیلم های روز جهان را در دسترس دارند ساخت یك اثر خوب در چنین شرایطی كار سختی است. فیلم سازان و سریال سازان ما باید خیلی باوسواس، با مسئولیت بالا و با حوصله و دقت كار كنند تا بتوانند مردمی را كه خیلی از فیلم های اروپا و آمریكا را تماشا می كنند، راضی و خشنود كنند.
* آقای فتحی شما در سریال هایی كه ساختید نشان دادید كه با سلایق و روحیات مردم آشنا هستید. در ضمن جامعه شناس خوبی هم هستید.
به هر حال من هم از همین مردم هستم. سعی می كنم كه تافته جدا بافته ای نباشم. در زندگی روزمره ام سعی می کنم با مردم رفت و آمد داشته باشم به نقاط مختلف شهر می روم هنرمند نباید منزوی باشد بلكه باید در بین مردم باشد. سری به زندگی پایین شهر جامعه بزند و مشكلات، رنج ها، آرزوها، غم ها و نگرانی هایشان را ببیند و بشناسد.
* رمز ماندگاری تان در عرصه هنر چیست؟
در هم نشینی با مردمی كه با آن ها در جامعه زندگی می كنم.
* ماندگارترین لحظه ای كه در سریال «اشك ها و لبخندها» به عنوان خاطره شیرین در ذهنتان حك شده، چه لحظه ای است؟
لحظه ای كه «مهدی هاشمی» وارد شهرك سینمایی می شود و یك نریشنی (گفتار روی تصویر) می گوید و در آن لحظه یك اشاره ای به شهرك سینمایی و اشاره ای به زنده یاد «علی حاتمی» و «ولی خاك زاد» و همه آدم هایی كه در ساخت شهرك سینمایی نقش مهمی داشتند، می كند. ما در عین حال كه قصد داشتیم روایت گری كنیم و سریال را جلو ببریم فرصتی پیش آمد كه بتوانیم از زنده یاد «علی حاتمی» نیز تقدیر كنیم. این لحظه برایم خیلی لحظه شیرینی بود.
* شما در تلویزیون موفق تر و شناخته شده تر از سینما هستید.
من این را قبول ندارم. دو فیلم سینمایی ساخته ام كه هر دوی آن ماندگار است. اولین فیلمم «ازدواج به سبك ایرانی» جزو پر فروش ترین فیلم ها در آمریكا و كشورهای حوزه خلیج فارس و اروپا بود. فیلم دومم «پستچی سه بار در نمی زند» را نیز خیلی دوست دارم. امیدوارم پروانه اكرانش را بگیرد تا تابستان اكران شود. ناگفته نماند كه سینما به اندازه تلویزیون، برایم جدی است.
* اگر دوست دارید از طریق روزنامه ها به اعضای گروه خود و بازیگرانتان خسته نباشید بگویید.
باید بگویم یك اثر هنری اگر كار خوبی از كار در آید به این دلیل نیست كه حتما كارگردان خوبی داشته است؛ بلكه باید یك گروه خیلی خوب در كنار هم قرار بگیرند تا اثری هنری و قابل تقدیر از كار در بیاید، بنابراین من در همه كارهایی كه انجام دادم اگر اثر خوبی درآمده است بخش مهم آن مربوط به مجموعه افرادی است كه با من كار كردند. من از همه همكارانم كه در همه این سال ها باعث شدند آثاری قابل قبول و در خور اعتنایی تولید كنم تشكر می كنم.
* اگر سخنی در پایان دارید بیان كنید.
آرزوی سلامتی و شادی های بیشتر برای همه مردم در سال جدید را از خداوند متعال خواهانم.
اسماعیل عفیفه (تهیه كننده)
* چه طور شد تهیه این سریال به شما سپرده شد؟
در ابتدا قرار بود با حسن فتحی فیلمی تلویزیونی برای شب عید بسازیم اما شبكه اول چون سریال نوروزی نداشت و ظاهرا با گروه ویژه به قصه شاخصی نرسیده بودند از ما خواستند طرحی ارائه دهیم ما نیز ایده ای پیشنهاد دادیم آن ها قبول كردند و ما نیز طرح را كار كردیم.
* شما چه قدر در انتخاب بازیگران سریال دخیل بودید؟
از زمانی كه نگارش فیلم نامه آغاز شد نویسندگان پیشنهادهایی برای انتخاب بازیگران به ما دادند و گفت و گوهای زیادی داشتیم و طی این گفت و گوها افرادی كه مناسب ایفای نقش های مختلف بودند، انتخاب شدند.
* مهم ترین ویژگی سریال را در چه می بینید؟
مهم ترین ویژگی اش این بود كه هم متن و هم اجرای آن با نوآوری همراه بود. سریال «اشك ها و لبخندها» قصه متفاوتی را روایت می كند و فضایی را باز كرده كه علاوه بر مطرح كردن مسائل اجتماعی لحظات طنز و شادی را به تصویر درآورده است. گفت و گوهای آهنگین و موزون دیگر ویژگی سریال است كه به كمك «علیرضا نادری» به نگارش درآمده است و ما این نوع دیالوگ گویی را در سریال تجربه كردیم.
* چرا سریال در ایام نوروز پخش نشد؟
من آن چیزی را كه شبكه اعلام رسمی كرد بیان می كنم آن ها ترجیح دادند در تراكم برنامه ها سریال پخش نشود. من و هیچ كدام از بچه های گروه در كنداكسیون پخش برنامه دخیل نیستیم. معاونت سیما (دكتر مرتضی میرباقری) ترجیح داد سریال را زمانی پخش كند كه بهتر دیده شود و این توضیح رسمی تلویزیون است من نظری درباره آن ندارم و هر كه می پرسد این توضیح را می دهم. ناگفته نماند كه ما 4قسمت اول را به شبكه تحویل دادیم البته موسیقی و تیتراژ آن ساخته نشده بود ولی مشكلی برای پخش نداشتیم زیرا همه كارهای مناسبتی هم زمان تولید و هم زمان مونتاژ و پخش می شود، اما از سوی سازمان تصمیم گرفته شد در تراكم برنامه های نوروزی پخش نشود و از پانزدهم فروردین شاهد پخش بودید و در حال حاضر قسمت پایانی سریال را فیلم برداری می كنیم.
* چرا ترانه پایانی تیتراژ تا قسمت چهارم پخش نشد؟
با رایزنی های مدیران گروه، مدیر شبكه و مدیر سیما تصمیم گرفته شد كه این ترانه از قسمت چهارم سریال پخش شود.
* آقای عفیفه از سختی كار و شرایط ساخت كار مناسبتی در ایام تعطیل نوروز برایمان بگویید.
این جزو مختصات كار ماست و منتی بر كسی نداریم خیلی از مشاغل است كه باید در ایام تعطیل هم به آن پرداخته شود ما هم به ضرورت پخش سریال در ایام نوروز باید سر كار بودیم و كار را آماده می كردیم.
* بازتاب سریال را در میان مردم چگونه دیدید؟
تا به حال مردم و مطبوعات واكنش خوبی نسبت به سریال نشان داده اند و رضایت داشته اند. در یك كار خوب و پر بیننده مجموع عوامل دخیل هستند و در رأس آن كارگردان كار است. این قصه ویژگی هایی داشت كه حسن فتحی با نگاهی دقیق و ویژه آن را به تحقق رساند تا لحظات شیرین در صحنه های مختلف ایجاد شود. در فضای كلی كار گردانی فتحی كمك كرد تا ظرفیتی كه در متن وجود دارد، خود را نشان دهد. به همه اعضای این سریال خداقوت می گویم و از حسن نیتشان تشكر می كنم.
چاپ شده در روزنامه خراسان شمالي 30/1/88